Splitsen oefenen
Splitshuisjes voor groep 3: vul het lege vakje in en klik op nakijken, of print een werkblad. Bij een fout krijg je de reden erbij.
De getallen tot en met tien uit elkaar halen. Dit is waar splitsen begint, en waar optellen en aftrekken later op leunen.
Splitsen: splitsen tot 10
Welk getal hoort in het lege vakje? Samen zijn de twee vakjes het getal bovenin.
- Gratis
- Zonder account
- Geen watermerk
- Antwoordblad erbij
- Met de reden bij elke fout
In het kort
Splitsen is op MaakJePuzzel te oefenen met splitshuisjes: bovenin het geheel, eronder de twee delen. Er zijn 3 niveaus, van splitsen tot 10 via de 9 vriendjes van 10 tot splitsen tot 20, en je kiest 10, 20 of 30 huisjes per blad. Invullen kan op het scherm, met bij elke fout de reden erbij, of je print het werkblad met het antwoordblad op de tweede pagina. Gratis en zonder account.
Wat is splitsen?
Splitsen is een getal uit elkaar halen in twee delen die samen weer het geheel vormen. De 7 is 3 en 4, maar net zo goed 1 en 6, of 2 en 5. In de klas wordt dat getekend als een splitshuisje: het geheel staat bovenin, de twee delen eronder, verbonden door twee schuine streepjes. Elk getal heeft precies één splitsing minder dan het getal zelf, want een deel van nul telt niet mee: bij de 7 zijn er dus 6 en bij de 10 zijn er 9. Splitsen staat niet als los woord in de kerndoelen; het valt onder kerndoel 27 van SLO, dat vraagt dat optellen en aftrekken tot 20 uit het hoofd gaan. Splitsen is de weg daarnaartoe.
Waarom splitsen de basis is voor optellen en aftrekken
Een kind dat weet dat 7 uiteenvalt in 3 en 4, hoeft 3 + 4 niet meer te tellen: het antwoord komt uit het geheugen. Dat scheelt niet alleen tijd maar ook fouten, want tellen op de vingers gaat mis zodra de getallen groter worden. Dezelfde kennis werkt bij aftrekken, want 7 - 3 is niets anders dan dezelfde splitsing van de andere kant bekeken.
De echte winst komt later, bij het rekenen over het tiental. De som 8 + 5 wordt opgelost door de 5 te splitsen in 2 en 3: eerst 8 + 2 naar de tien, dan nog 3 erbij. Wie de splitsingen niet paraat heeft, kan die stap niet zetten en blijft doortellen. Vandaar dat groep 3 er zoveel tijd aan besteedt, en vandaar dat de vriendjes van 10 een eigen niveau hebben op deze pagina.
Splitsen tot 10 en tot 20
| Niveau | Welk geheel | Waar het om gaat |
|---|---|---|
| Splitsen tot 10 | 2 tot en met 10 | De getallen tot en met tien uit elkaar halen. |
| Vriendjes van 10 | steeds 10 | Steeds de tien splitsen: 1 en 9, 2 en 8, 3 en 7. |
| Splitsen tot 20 | 2 tot en met 20 | Dezelfde oefening met grotere getallen. |
Begin bij splitsen tot 10 en ga pas door naar 20 als de kleinere getallen vlot gaan. De tussenstap "vriendjes van 10" is de moeite waard om apart te oefenen: dat zijn maar 9 paren, en ze komen de rest van de basisschool terug.
Zo help je een kind dat vastloopt
Leg het papier even weg. Pak tien knopen, blokjes of dopjes, laat het kind ze in twee groepjes verdelen en samen tellen. Dan wordt zichtbaar wat een splitshuisje probeert te tekenen: het geheel verandert niet als je anders verdeelt. Schuif de groepjes daarna een paar keer om, zodat het kind ziet dat 3 en 7 hetzelfde oplevert als 7 en 3.
Werkt dat nog niet, zak dan in getal. De splitsingen van 5 en 6 gaan bijna altijd goed, en dat zelfvertrouwen heb je nodig voordat de 9 en de 10 aan de beurt zijn. En oefen liever elke dag vijf minuten dan één keer een uur: splitsingen slijten in door vaak, niet door lang.
Splitsen in cijfers
| Wat | Hoe |
|---|---|
| Niveaus | splitsen tot 10, vriendjes van 10, splitsen tot 20 |
| Splitsingen van 10 | 9, want elk getal heeft er één minder dan zichzelf |
| Huisjes per blad | 10, 20 of 30 |
| Nakijken | Op het scherm, met de reden bij elke fout |
| Werkblad | PDF met de huisjes op blad 1 en de antwoorden op blad 2 |
| Nooit een nul | Beide delen zijn minstens 1; "7 en 0" oefent niets |
| Kosten | Gratis, zonder account |
Zo oefen je splitsen
- 1 Kies wat je oefent. Splitsen tot 10 is de basis. "Vriendjes van 10" splitst steeds de tien, en dat zijn de paren die er uiteindelijk uit moeten komen zonder tellen. Tot 20 is de volgende stap.
- 2 Vul de lege vakjes in. Bovenin het huisje staat het geheel, eronder staat één deel al. Typ hoeveel er in het andere vakje horen; met Enter spring je naar het volgende huisje.
- 3 Klik op Nakijken. Onder elk fout huisje verschijnt waarom het antwoord anders is, met de minsom erbij en een tip die verder gaat dan die ene opgave.
- 4 Of print het werkblad. De PDF heeft de huisjes op blad 1 en alle antwoorden op blad 2, met een naam- en datumregel bovenaan.
Veelgestelde vragen over splitsen
Wat is splitsen in groep 3?
Splitsen is een getal uit elkaar halen in twee delen die samen weer het geheel vormen: 7 is 3 en 4, maar ook 1 en 6, of 2 en 5. Het wordt getekend als een splitshuisje, met het geheel bovenin en de twee delen eronder. Elk getal heeft één splitsing minder dan het getal zelf, dus bij de 7 zijn er zes en bij de 10 zijn er 9.
Waarom leren kinderen splitsen? Vroeger leerde je toch gewoon sommen?
Het is dezelfde kennis, anders geordend. Wie vroeger 3 + 4 = 7 stampte, leerde stiekem ook al dat de 7 uit 3 en 4 bestaat. Door dat splitsen expliciet te oefenen heeft een kind de plussom, de minsom én het latere rekenen over het tiental in één keer te pakken, in plaats van drie losse rijtjes. Voor ouders voelt het soms als een omweg; voor het kind is het juist de kortste route.
Wat zijn de vriendjes van 10?
Dat zijn de paren die samen tien vormen: 1 en 9, 2 en 8, 3 en 7, 4 en 6, en 5 en 5. Het zijn er 9 in totaal. Deze paren komen zo vaak terug bij het rekenen dat ze er uiteindelijk uit moeten komen zonder nadenken, en daarom staan ze hier als apart niveau. Wie ze kent, kan een som over het tiental in twee stappen doen.
Mijn kind blijft op de vingers tellen. Is dat erg?
Nee, dat hoort bij deze fase. Vingers zijn het eerste splitsmateriaal dat een kind heeft, en het tellen verdwijnt vanzelf zodra de splitsingen vaak genoeg langs zijn gekomen. Automatiseren komt door herhaling, niet door uitleg of door het tellen te verbieden. Houd de oefening dus klein: liever vijf huisjes per dag, elke dag, dan één keer een vol blad. En stop terwijl het nog goed gaat.
Wat is het verschil tussen splitsen en optellen?
Bij optellen krijg je twee delen en zoek je het geheel: 3 en 4 is samen hoeveel? Bij splitsen krijg je het geheel en één deel, en zoek je het andere: 7 is 3 en hoeveel? Het is dus dezelfde relatie, van de andere kant bekeken. Precies daarom oefent splitsen optellen én aftrekken tegelijk.
Zit er een antwoordblad bij?
Ja. De PDF-download heeft de huisjes op de eerste pagina en dezelfde huisjes met alle antwoorden ingevuld op de tweede. Op het scherm kun je de antwoorden met één vinkje zichtbaar maken.
Vanaf welke leeftijd kun je splitsen oefenen?
Meestal vanaf halverwege groep 3, zodra een kind de getallen tot tien herkent en kan tellen. Voor kleuters is het nog te abstract; daar werkt het tellen met plaatjes beter, en dat staat op onze werkbladen voor groep 1 en 2.
Zijn deze splitshuisjes gratis te printen?
Ja, volledig gratis en zonder account. Print en kopieer zo vaak je wilt voor je eigen klas of thuis; alleen doorverkopen is niet toegestaan.
Verder met rekenen in groep 3
Zodra de splitsingen zitten, is de volgende stap optellen en aftrekken tot 20 op het rekenwerkblad voor groep 3, eerst zonder en later met de brug over het tiental. Voor wie er nog niet aan toe is, staat het tellen met plaatjes op de werkbladen voor groep 1 en 2. Met een tekening eromheen wordt rekenen een rekenkleurplaat, en zonder scherm zijn er de rekenspelletjes per groep. Voor plus, min en gemengd per leerjaar is er het rekenwerkblad per groep. Alle werkbladen voor dit leerjaar staan bij elkaar op werkbladen groep 3.
Laatst bijgewerkt: